Een portret met een verhaal: “Lasse i skogen”

In november dook er bij een veilinghuis een schilderij op dat meteen onze aandacht trok. Het betrof een karaktervol portret, gesigneerd door Marinus Heijnes en voorzien van de inscriptie: “Lars i skogen” – Zweeds voor Lasse in het bos. Een eenvoudige man, geschilderd met zachte kleuren, een warme blik, omringd door wat bomen. Wat begon als een intrigerend werk, groeide uit tot een bijzonder stukje geschiedenis.

Achterop het schilderij zat een vergeeld krantenknipsel geplakt, getiteld: “Lasse i skogen död” – oftewel Lasse in het bos overleden.

We lieten het artikel vertalen en ontdekten het bijzondere levensverhaal van Lars Lundberg, geboren in 1882 in Stockholm. Zijn vader was meesterschilder, en als kind vertrok Lasse met zijn familie naar Amerika, midden in de grote emigratiegolf. Daar werkte hij in schilderateliers, als spoorwegarbeider en zelfs als bemanningslid op een luxe jacht van een miljonair. Maar het rusteloze leven riep – en uiteindelijk keerde hij terug naar Zweden. In Småland kreeg Lars zijn bijnaam: Lasse i skogen. Hij leefde het grootste deel van zijn leven buiten, letterlijk. Geïnspireerd door een Amerikaans artikel over de gezondheidsvoordelen van frisse lucht, besloot hij voortaan buiten te slapen – zomer én winter. In weer en wind, onder een boom, tussen de sneeuw, gewikkeld in schapenvachten. Zijn werkgevers vreesden soms dat hij doodgevroren zou zijn, maar telkens weer stond hij op, vrolijk, zingend, klaar voor een nieuwe dag. Lasse bracht naar schatting zo’n zes jaar van zijn leven slapend door in het bos. Zijn eenvoudige levensstijl, zijn eigenzinnigheid en zijn opgewekte karakter maakten hem tot een legendarisch figuur in de streek. Hij werd landhandelaar in Källeryd bij Aneby, waar hij tot zijn dood woonde. Uiteindelijk overleed hij op 85-jarige leeftijd, terwijl hij bij buren in bad was – vermoedelijk door een hartaanval.

Een portret van eenvoud en karakter

Marinus Heijnes zal Lasse tijdens zijn verblijf in Zweden hebben ontmoet en besloot hem te schilderen. Het resultaat is een portret dat even eenvoudig als krachtig is: geen poespas, geen theatrale pose – alleen een man, in de natuur, met een verhaal. Dankzij het schilderij én het krantenartikel blijft de herinnering aan “Lasse i skogen” bewaard. Een markant mens, vereeuwigd door een kunstenaar die oog had voor karakter, menselijkheid en de schoonheid van het gewone.

‘Lasse in het bos’ dood

Een zeer bekend Småland-profiel, boer Lars Lundberg, Källeryd, Ang, is woensdagavond op bijna 85-jarige leeftijd overleden. Hij was net bij de buren om te baden, maar waarschijnlijk kreeg hij een hartaanval tijdens het baden, toen de boerenknechten hem na een tijdje verdronken in de badkuip aantroffen. Om zekerheid te verkrijgen over de doodsoorzaak zal forensisch onderzoek plaatsvinden.

Lars Lundberg, of “Lasse in het bos” zoals hij simpelweg werd genoemd, zag het levenslicht in Stockholm in 1882. Zijn vader was een meesterschilder, maar toen Lasse 7 jaar oud was, nam zijn vader hem in die tijd mee naar Amerika, toen de grote emigratie plaatsvond. Na het afronden van de school oefende Lasse vijf jaar in het schilderatelier van zijn vader, maar daarna nam zijn beginnende reislust het over. Hij werkte zowel in de spoorwegbouw als op zee. Als bemanningslid op een luxe kruiser van een miljonair mocht hij rondkijken en mooie dagen beleven. Een paar jaar op het land volgden toen, en hij was onder meer koetsier in West Orange, voordat hij Amerika beu werd en terugreisde naar zijn vaderland.

Bij zijn terugkeer nam Lundberg een baan als boerenknecht in Skåne, maar verhuisde al snel naar Småland, waar hij een baan als boerenknecht in Barkeryd in Nässjö innam. Het was ook hier dat Lars Lundberg zijn naam kreeg vanwege de oorspronkelijke levensstijl die hij leidde. Toevallig zag Lundberg tijdens zijn laatste jaar in Amerika een artikel in een krant over de invloed van lucht op het menselijk lichaam, waardoor hij volledig voorstander was van het buitenleven en ‘s nachts buiten ging liggen.

Het was onmogelijk om “Lasse in het bos”, zoals hij in de volksmond werd genoemd, meer onder dekking te krijgen dan tijdens de maaltijden. Tijdens de koude wintermaanden ging de werkgever vele ochtenden het bos in om te zien of Lasse doodgevroren was, maar dan kon de stille bediende van de aardeekhoorn bezig zijn zijn jassen van schapenvacht op te vouwen en zijn ochtendhymne te zingen.

Het gebruik ervan volgde Lasse naar andere werkplekken, zoals Nassjo, Lekeryd, Forserum en Järsnäs. Lasse bracht ongeveer 2.000 nachten door op deze set. Hij viel twee keer in de winter en één in de zomer. In de winter verstopt hij zich ook onder een dennenboom, maar in de zomer leunt hij zijn hoofd tegen een zachte dennenboom. Hoewel het ‘s nachts enkele graden onder nul was en de sneeuw zijn lichaam verborg, stond hij ‘s ochtends op en zong ‘Happy as the bird’ toen hij naar zijn meester ging om te praten en ochtendkoffie drinken. Uiteindelijk kreeg hij echter anderen zijn lot als Lasse, en velen in het dorp, vooral de ouderen, zullen zich Lasse in het bos nog lang herinneren. Hij was origineel, maar goedaardig.

Landhandelaar Lars Lundberg, Källeryd, Ang.