in de Wherry
Soms vertelt een schilderij méér dan alleen wat erop staat afgebeeld. Soms draagt het ook het verhaal mee van de mensen die ermee leefden. Dat geldt zeker voor dit werk van Marinus Heijnes, getiteld Morgenstond, dat onlangs onder de aandacht kwam via de familie Henstra.
Het schilderij kwam via een nalatenschap terecht bij de huidige eigenaar. De moeder van de familie roeide in haar jonge jaren veel op de Kagerplassen in een wherry — een ranke roeiboot die in die tijd populair was onder recreatieve roeiers. Vanaf Hillegom trok zij regelmatig de plassen op, samen met haar tante Elisabeth van Zanten en vriendin Rie Tuyl Schuitemaker. Op een oude familiefoto zien we hen daadwerkelijk in zo’n wherry op het water bij Kaag.
Juist daardoor krijgt dit schilderij iets ontroerends. Het is heel voorstelbaar dat zij ergens tussen het riet of langs een aanlegplaats Marinus Heijnes zelf hebben ontmoet — misschien terwijl hij buiten stond te schilderen, zoals hij zo vaak deed. Het zou zeer goed mogelijk zijn dat het schilderij rechtstreeks bij Heijnes is gekocht tijdens een tocht over de Kagerplassen.
Een verstilde ochtend aan de Kaag
Het werk zelf is typisch Heijnes. Een verstilde waterpartij strekt zich uit onder een zachte ochtendlucht. Rechts buigt een brede rietkraag mee in de wind, geschilderd met snelle maar trefzekere penseelstreken. Het water is bijna spiegelglad en lost langzaam op in nevel en afstand. Op de horizon verschijnt vaag een kerktorentje — vermoedelijk het kerkje van Kaageiland — waardoor het aannemelijk wordt dat Heijnes dit gezicht schilderde vanaf de omgeving van Vogelskamp aan de Kagerplassen.
Wat dit schilderij bijzonder maakt, is de soberheid ervan. Er gebeurt bijna niets, en juist daardoor gebeurt er ontzettend veel. Heijnes schildert hier geen spectaculaire wolkenlucht of druk vaarverkeer, maar stilte, vochtige ochtendlucht en het trage ontwaken van het landschap.
De kracht van het riet
Vooral de rietpartij rechts toont hoe knap Heijnes sfeer kon oproepen met minimale middelen. Met enkele losse lijnen en lichte verfaccenten suggereert hij beweging, wind en diepte. Van dichtbij lijken de penseelstreken bijna abstract, maar op afstand vormen ze een volkomen overtuigend geheel.
In een reactie over het werk werd treffend opgemerkt hoe prachtig Heijnes “die diepte wist te suggereren met die rietpluimen”. Dat is precies waar de kracht van dit schilderij ligt.
Een persoonlijke geschiedenis
Misschien nog mooier dan het schilderij zelf is de geschiedenis die eraan verbonden is. Het werk bleef generaties lang in dezelfde familie, verhuisde mee via erfenissen en hangt nu bij een zoon op zijn kamer “omdat hij het mooi vindt”. Daarmee is het niet alleen een schilderij van de Kagerplassen geworden, maar ook een tastbare herinnering aan roeitochten, familieverhalen en zomerdagen op het water.
En misschien is dat uiteindelijk precies wat Marinus Heijnes bedoelde met zijn werk: niet alleen een landschap schilderen, maar een gevoel bewaren.
Prachtig schilderij van het Kagermeer. Ik ben in het huis van de broer van Marinus Heijnes geboren in 1938 geboren en ben daarom vaak over het meer als jong kind in de roeiboot door Opa Hejjnes en zijn eerste dochter (mijn moeder Mies) naar het huisje van ‘Oom Bob’en tante Jet gevaren. Dit schilderij brengt allemaal goede gevoelens teweeg. Veel dank voor deze nieuwsbrief.
Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.
Beoordeling in de Wherry.